🔬 مقدمه
کُکسیدیوز یکی از بیماریهای انگلی شایع در صنعت پرورش طیور است که توسط تکیاختههای جنس ایمریا (Eimeria spp.) ایجاد میشود. این بیماری به ویژه در فصول گرم و مرطوب به دلیل افزایش رطوبت بستر و تکثیر سریع انگلها شدت بیشتری میگیرد. کُکسیدیوز میتواند باعث تلفات، کاهش وزن، کاهش ضریب تبدیل غذایی و افت عملکرد گله شود. در این مقاله، علائم، راههای انتقال، پیشگیری و درمان این بیماری را بررسی میکنیم.
🦠 علائم بیماری کُکسیدیوز در طیور
کُکسیدیوز بسته به نوع ایمریای عامل بیماری و شدت عفونت، علائم متفاوتی دارد.
🔴 علائم حاد کُکسیدیوز:
✔ کاهش اشتها و ضعف عمومی
✔ اسهال خونی یا آبکی
✔ پرهای ژولیده و کاهش فعالیت
✔ رنگپریدگی تاج و ریش
✔ افت وزن و کاهش مصرف دان
✔ تلفات ناگهانی در گله
🟡 علائم تحت حاد (مزمن):
✔ رشد نامناسب و کاهش ضریب تبدیل غذایی
✔ کمخونی و کاهش استقامت پرنده
✔ دفع مدفوع نرم و تغییر رنگ بستر
⚠ نکته: درگیری شدید با کُکسیدیوز میتواند باعث آسیب جدی به دیواره روده شود و زمینه را برای عفونتهای باکتریایی مثل کُلِستریدیوم فراهم کند.
🔄 نحوه انتقال و گسترش بیماری
✅ انتشار از طریق اُاُسیستهای (تخمهای انگلی) دفع شده در مدفوع پرندگان آلوده
✅ انتقال از طریق آب، دان، بستر و تجهیزات آلوده
✅ حملونقل طیور آلوده و کارگران فارمها
✅ رطوبت بالا در بستر که رشد انگل را تسهیل میکند
🛡 راههای پیشگیری از کُکسیدیوز در فصول گرم
✅ ۱. رعایت بهداشت و مدیریت بستر
🔹 ضدعفونی مرتب سالن و تجهیزات با مواد ضدانگلی
🔹 تعویض بهموقع و مدیریت رطوبت بستر (بستر خشک = کاهش رشد انگل)
🔹 کاهش تراکم گله برای جلوگیری از آلودگی متقاطع
✅ ۲. استفاده از داروهای ضدکُکسیدیوزی (کوکسیدیواستاتها)
📌 افزودن ضدکُکسیدیوزها به خوراک طیور بر اساس دستور دامپزشک:
🔹 موننسین (Monensin)
🔹 سالینومایسین (Salinomycin)
🔹 ناراسین (Narasin)
⚠ توجه: برای جلوگیری از مقاومت دارویی، باید برنامه چرخشی دارویی رعایت شود.
✅ ۳. واکسیناسیون علیه کُکسیدیوز
📌 برخی فارمها از واکسنهای زنده ضعیفشده برای ایمنسازی طیور در برابر ایمریا استفاده میکنند.
✅ ۴. تقویت سیستم ایمنی طیور
🔹 استفاده از پروبیوتیکها و پریبیوتیکها
🔹 افزودن ویتامینهای A، D، E و C به جیره
🔹 تأمین آب تازه و بهداشت آبخوریها
🩺 درمان گلههای آلوده
درمان کُکسیدیوز نیاز به اقدام سریع دارد:
✔ استفاده از داروهای ضدکُکسیدیوزی در آب یا دان تحت نظر دامپزشک
✔ تقویت پرندهها با الکترولیتها و مکملهای تقویتی
✔ کاهش استرس گرمایی با مدیریت تهویه
🔍 نتیجهگیری
کُکسیدیوز یکی از مهمترین تهدیدات فصول گرم و مرطوب برای گلههای گوشتی است. این بیماری میتواند باعث کاهش راندمان رشد و افزایش تلفات شود. با مدیریت بستر، رعایت بهداشت، استفاده از ضدکُکسیدیوزها و تقویت سیستم ایمنی میتوان این بیماری را کنترل و پیشگیری کرد.