مقدمه
مدیریت صحیح بستر در سالنهای پرورش طیور یکی از عوامل کلیدی در حفظ سلامت و بهبود عملکرد جوجههای گوشتی و تخمگذار است. بستر نامناسب میتواند باعث ایجاد مشکلاتی مانند بیماریهای تنفسی، مشکلات پا و کاهش ضریب تبدیل غذایی شود. در این مقاله، به بررسی اهمیت بستر مناسب، ویژگیهای یک بستر ایدهآل و روشهای بهینهسازی مدیریت بستر در مرغداری میپردازیم.
۱. اهمیت بستر مناسب در مرغداری
بستر به عنوان محیط اصلی تماس جوجهها، تأثیر مستقیمی بر سلامت و رشد آنها دارد. مدیریت نامناسب بستر میتواند منجر به مشکلاتی مانند:
- افزایش گازهای مضر مانند آمونیاک و دیاکسیدکربن
- رشد قارچها و باکتریهای بیماریزا
- مشکلات ارتوپدی مانند سوختگی کف پا و زخمهای مفصلی
- افزایش مرگومیر و کاهش راندمان تولیدی
۲. ویژگیهای یک بستر ایدهآل
یک بستر مناسب باید دارای ویژگیهای زیر باشد:
- قابلیت جذب رطوبت بالا: جلوگیری از تجمع رطوبت اضافی که باعث رشد میکروارگانیسمهای بیماریزا میشود.
- ساختار نرم و منعطف: برای کاهش آسیبهای فیزیکی به پای جوجهها.
- عدم تولید گرد و غبار زیاد: کاهش مشکلات تنفسی و بهبود کیفیت هوا در سالن.
- عایق حرارتی مناسب: حفظ دمای مطلوب برای جلوگیری از استرس سرمایی یا گرمایی.
- مقاومت در برابر فساد و بوگرفتگی: کاهش بوی نامطبوع و جلوگیری از رشد عوامل بیماریزا.
۳. انواع مواد مورد استفاده در بستر مرغداری
- تراشه چوب: یکی از رایجترین انواع بستر که جذب رطوبت بالایی دارد و نرم است.
- کلش گندم یا جو: مقرونبهصرفه اما ممکن است سریعتر فاسد شود.
- پلت کاغذی: جذب رطوبت بالا و قابلیت تجزیه زیستی خوب.
- سبوس برنج: مقاومت بالا در برابر فساد اما گرد و غبار زیادی تولید میکند.
- شن و ماسه: ماندگاری بالا اما نیاز به تعویض مرتب دارد.
۴. روشهای بهینهسازی مدیریت بستر
- کنترل سطح رطوبت:
- حفظ رطوبت بستر در محدوده ۲۵-۳۰٪ برای جلوگیری از ایجاد محیط مساعد برای باکتریها.
- تهویه مناسب برای کاهش رطوبت و کنترل گازهای مضر.
- چرخش و هوادهی بستر:
- زیر و رو کردن منظم بستر برای جلوگیری از فشردگی و تجمع آمونیاک.
- استفاده از ماشینآلات مخصوص برای همگنسازی بستر.
- مدیریت تغذیه و آب:
- جلوگیری از نشت آب از سیستمهای آبخوری برای کاهش رطوبت بستر.
- تنظیم میزان پروتئین در خوراک برای کاهش دفع نیتروژن و تولید آمونیاک.
- ضدعفونی و تعویض بستر:
- استفاده از مواد ضدعفونیکننده طبیعی مانند آهک برای کاهش بار میکروبی.
- تعویض تدریجی یا کامل بستر پس از هر دوره پرورش.
- استفاده از افزودنیهای جاذب رطوبت:
- اضافه کردن مواد جاذب مانند زئولیت و بنتونیت برای بهبود کیفیت بستر و کاهش رطوبت.
نتیجهگیری
مدیریت بهینه بستر در مرغداری تأثیر مستقیمی بر سلامت، رشد و عملکرد تولیدی جوجهها دارد. با استفاده از مواد مناسب، کنترل رطوبت، تهویه مطلوب و مدیریت صحیح تغذیه، میتوان کیفیت بستر را بهبود بخشید و از بروز مشکلات مرتبط با آن جلوگیری کرد. اتخاذ این راهکارها نهتنها موجب افزایش بهرهوری در صنعت پرورش طیور میشود، بلکه به کاهش هزینههای درمانی و بهبود رفاه پرندگان نیز کمک میکند.