🐔 مقدمه
کلیباسیلوز یکی از مهمترین بیماریهای باکتریایی در طیور است که توسط اشریشیا کلی (Escherichia coli) ایجاد میشود. این بیماری معمولاً بهصورت عفونتهای تنفسی، سپتیسمی و ورم کیسههای هوایی بروز میکند. خطر کلیباسیلوز در فصول گرم سال چندین برابر بیشتر است، زیرا استرس گرمایی، ضعف سیستم ایمنی و تراکم بالای گلهها محیط مناسبی را برای رشد این باکتری فراهم میکند. در این مقاله، علائم، عوامل خطر، نحوه انتقال، روشهای پیشگیری و درمان کلیباسیلوز را بررسی خواهیم کرد.
🔥 چرا کلیباسیلوز در تابستان شایعتر است؟
📌 استرس گرمایی → ضعف ایمنی و افزایش حساسیت پرندگان
📌 افزایش گرد و غبار در سالنها → انتقال بیشتر باکتری از طریق تنفس
📌 تراکم بالای پرندگان در سالنهای بسته → گسترش سریعتر بیماری
📌 کاهش مصرف دان و آب آلوده → فرصت رشد باکتریهای بیماریزا
🦠 اشریشیا کلی چیست؟
باکتری اشریشیا کلی (E. coli) بهطور طبیعی در روده طیور وجود دارد، اما سویههای بیماریزا آن میتوانند باعث عفونتهای خطرناکی شوند که به چند شکل بروز میکنند:
-
کلیباسیلوز حاد → عفونت سپتیسمی و تلفات ناگهانی
-
کلیباسیلوز تنفسی → درگیری کیسههای هوایی و نای
-
کلیباسیلوز گوارشی → اسهال، کاهش رشد و مشکلات هضمی
-
کلیباسیلوز تخمدانی → کاهش تولید تخم در مرغهای تخمگذار
🔍 علائم کلیباسیلوز در طیور
🔴 فرم حاد (سپتیسمی):
✔ تلفات ناگهانی بالا
✔ بیحالی و ضعف شدید
✔ تورم و التهاب مفاصل
🟡 فرم تنفسی:
✔ مشکلات تنفسی، خسخس سینه و تنفس سخت
✔ تورم کیسههای هوایی و ترشحات چرکی
✔ کاهش مصرف دان و افت ضریب تبدیل غذایی
🟢 فرم گوارشی:
✔ اسهال آبکی و بدبو
✔ کاهش وزن و لاغری شدید
✔ پرهای ژولیده و کسل بودن پرندگان
🛑 روشهای انتقال کلیباسیلوز
✅ آب و دان آلوده به باکتری اشریشیا کلی
✅ گرد و غبار سالن و مدفوع پرندگان آلوده
✅ تراکم بالا و تهویه نامناسب در سالنها
✅ انتقال از مادر آلوده به جوجهها از طریق تخممرغ
🛡 روشهای پیشگیری از کلیباسیلوز در فصول گرم
✅ ۱. بهداشت محیط و کنترل گرد و غبار
🔹 ضدعفونی منظم سالن با فرمالین یا ترکیبات آمونیوم چهارم
🔹 کاهش گرد و غبار با مدیریت بستر مناسب
🔹 جلوگیری از ورود جوندگان و پرندگان وحشی به سالن
✅ ۲. تقویت سیستم ایمنی طیور
🔹 استفاده از پروبیوتیکها و پریبیوتیکها در جیره غذایی
🔹 افزودن ویتامینهای A، C و E برای افزایش مقاومت بدن
🔹 مدیریت صحیح تهویه برای کاهش استرس گرمایی
✅ ۳. استفاده از آب و دان سالم
🔹 ضدعفونی آب آشامیدنی با اسیدهای آلی
🔹 استفاده از دان باکیفیت و بدون کپک
🔹 جلوگیری از مصرف دان کهنه و آلوده به سموم قارچی
✅ ۴. کاهش استرس گرمایی در تابستان
🔹 تنظیم سرعت تهویه برای خنک نگهداشتن سالن
🔹 افزایش دسترسی پرندگان به آب خنک
🔹 کاهش تراکم گله در سالنها برای جلوگیری از انتشار سریع بیماری
💊 درمان کلیباسیلوز در طیور
✔ استفاده از آنتیبیوتیکهای مؤثر مانند فلورفنیکل، انروفلوکساسین و سفالوسپورینها تحت نظر دامپزشک
✔ استفاده از ضدعفونیکنندههای آب آشامیدنی برای کاهش باکتریهای رودهای
✔ تقویت جیره غذایی با مواد تقویتکننده سیستم ایمنی
📌 نتیجهگیری
کلیباسیلوز یک بیماری شایع و پرخطر در فصول گرم سال است که میتواند باعث کاهش عملکرد گله و تلفات سنگین شود. مدیریت صحیح بهداشت سالن، تأمین آب و دان سالم، تقویت ایمنی طیور و کنترل استرس گرمایی مهمترین راهکارهای پیشگیری و کنترل این بیماری هستند.