🐔 مقدمه
نرمی استخوان یا ریکِتس (Rickets) یکی از اختلالات متابولیکی شایع در طیور است که به دلیل نقص در متابولیسم کلسیم، فسفر یا ویتامین D3 بروز میکند. این بیماری در فصول گرم سال تشدید میشود؛ چراکه گرما، استرس، کاهش مصرف دان و افزایش نیاز متابولیکی میتواند تعادل مواد معدنی را در بدن پرندهها مختل کند. در این مقاله، به بررسی علائم نرمی استخوان، عوامل تشدید در تابستان، راهکارهای پیشگیری و درمان آن میپردازیم.
🔍 چرا نرمی استخوان در تابستان شایعتر است؟
✅ کاهش مصرف دان در نتیجه استرس گرمایی → کاهش دریافت کلسیم و ویتامین D
✅ افزایش دفع الکترولیتها در اثر تعریق تنفسی
✅ تأثیر گرما بر جذب رودهای و فعالیت کلیوی
✅ استفاده از جیرههای پرانرژی و کممکمل در برخی فارمها برای کنترل رشد
🦠 عوامل اصلی بروز نرمی استخوان در طیور
🔹 کمبود کلسیم در جیره غذایی
🔹 نسبت نامناسب کلسیم به فسفر (Ca:P)
🔹 کمبود ویتامین D3 یا اختلال در جذب آن
🔹 مصرف بیشازحد مواد ضدتغذیهای (مثل اسید فیتیک در دان خام یا نامناسب)
🔹 بستر مرطوب و تهویه ناکافی → ایجاد استرس مزمن و کاهش تحرک طیور
🩺 علائم نرمی استخوان در طیور
در جوجههای گوشتی:
✔ راه رفتن ناهماهنگ یا لنگی
✔ نرمی استخوانهای درشتنی و ران
✔ خمیدگی یا انحنای پاها
✔ ضعف عمومی و کاهش وزن
✔ شکستگیهای خودبهخودی در پا یا بال
در مرغهای تخمگذار:
✔ کاهش تولید تخممرغ
✔ تخممرغهای با پوسته نازک یا بدون پوسته
✔ شکستگی استخوانها در هنگام جمعآوری تخم
✔ کاهش تحرک و خوابآلودگی
🛡 روشهای پیشگیری از نرمی استخوان در تابستان
✅ ۱. تنظیم دقیق جیره غذایی:
🔹 افزودن کلسیم قابل جذب (مثل سنگ آهک نرم آسیابشده)
🔹 تأمین فسفر به شکل معدنی (مثل دیکلسیم فسفات)
🔹 نسبت کلسیم به فسفر در جوجهها: حدود ۲:۱
🔹 استفاده از مکملهای ویتامین D3 با دز استاندارد
✅ ۲. افزودن آنزیم فیتاز:
🔹 برای شکستن ترکیبات فیتات و افزایش جذب فسفر در دانهای گیاهی
✅ ۳. مدیریت گرمای سالن:
🔹 تهویه مناسب برای کاهش دمای داخلی
🔹 کاهش تراکم گله برای تحرک بیشتر
🔹 استفاده از مهپاش و فن در روزهای گرم
✅ ۴. افزودن مکملهای معدنی محلول در آب:
🔹 استفاده از مکملهای مایع حاوی کلسیم، فسفر و ویتامین D3 در تابستان
🔹 مصرف مکملهای الکترولیت برای حفظ تعادل اسید-باز
💊 درمان نرمی استخوان در گلههای مبتلا
✔ افزودن مکمل کلسیم به آب آشامیدنی به مدت ۳ تا ۵ روز
✔ تجویز محلولهای خوراکی ویتامین D3 توسط دامپزشک
✔ تغییر جیره غذایی و افزودن دیکلسیم فسفات
✔ کنترل و اصلاح مدیریت گرما و نوردهی
📌 نتیجهگیری
نرمی استخوان در طیور یکی از مشکلات متابولیکی جدی در فصول گرم سال است که با تغذیه متعادل، تهویه مناسب و مصرف مکملها میتوان از آن جلوگیری کرد. تشخیص زودهنگام، اصلاح جیره و کنترل استرس گرمایی میتواند از بروز خسارتهای گسترده در گله جلوگیری کند.