🐔 مقدمه
سالمونلوز یکی از بیماریهای شایع و خطرناک باکتریایی در طیور است که توسط باکتریهای سالمونلا ایجاد میشود. این بیماری بهویژه در فصول گرم و مرطوب شدت بیشتری پیدا میکند، زیرا شرایط محیطی برای رشد باکتری مناسبتر است. سالمونلوز علاوه بر کاهش بهرهوری گلههای گوشتی و تخمگذار، یک بیماری مشترک بین انسان و دام (زئونوز) محسوب میشود و میتواند از طریق گوشت و تخممرغ آلوده به انسان منتقل شود. در این مقاله، به علائم، راههای انتقال، روشهای پیشگیری و درمان سالمونلوز در طیور میپردازیم.
🔍 عوامل خطر سالمونلوز در فصول گرم
📌 افزایش دما و رطوبت → رشد سریعتر سالمونلا در محیط و دستگاه گوارش طیور
📌 آب و دان آلوده → منبع اصلی انتقال سالمونلا به گله
📌 حضور جوندگان و حشرات ناقل → انتقال مستقیم باکتری به سالنها
📌 تراکم بالای گله و تهویه نامناسب → استرس حرارتی و کاهش ایمنی پرندگان
🦠 انواع سالمونلا در طیور
سالمونلا شامل بیش از ۲۶۰۰ سروتیپ مختلف است، اما دو گروه اصلی آن در طیور شامل:
-
سالمونلا تیفیموریوم (Salmonella Typhimurium) → عامل عفونت عمومی و کاهش رشد
-
سالمونلا انتریتیدیس (Salmonella Enteritidis) → انتقال به انسان از طریق تخممرغ و گوشت آلوده
🩺 علائم بیماری سالمونلوز در طیور
🔴 علائم حاد:
✔ اسهال سبز مایل به زرد با بوی تند
✔ کاهش اشتها و ضعف عمومی
✔ افزایش تلفات ناگهانی
✔ تورم کبد و طحال
🟡 علائم مزمن:
✔ کاهش رشد و ضریب تبدیل غذایی پایین
✔ کاهش تولید تخم در مرغهای تخمگذار
✔ لاغری و کاهش وزن در جوجهها
🔄 نحوه انتقال و گسترش سالمونلا
✅ انتقال از طریق تخممرغ آلوده از مادر به جوجه
✅ مصرف دان و آب آلوده به سالمونلا
✅ تماس با پرندگان ناقل و مدفوع آلوده
✅ حضور جوندگان و حشرات ناقل مانند سوسک و مگس
🛡 راههای پیشگیری از سالمونلوز در طیور
✅ ۱. مدیریت بهداشت سالن و محیط پرورش
🔹 ضدعفونی منظم سالنها و تجهیزات
🔹 کنترل جوندگان و حشرات ناقل
🔹 جلوگیری از ورود پرندگان وحشی به سالنها
✅ ۲. مدیریت آب و دان سالم
🔹 استفاده از دانهای استریل و کنترلشده
🔹 ضدعفونی منظم آب آشامیدنی با اسیدهای آلی
🔹 عدم استفاده از دانهای آلوده و کپکزده
✅ ۳. تقویت سیستم ایمنی گله
🔹 استفاده از پروبیوتیکها و اسیدهای آلی برای کنترل سالمونلا
🔹 افزودن ویتامین A، C و E به جیره غذایی
✅ ۴. برنامه واکسیناسیون مناسب
🔹 استفاده از واکسنهای سالمونلا تیفیموریوم و سالمونلا انتریتیدیس
🔹 اجرای برنامه ایمنسازی مادران تخمگذار برای کاهش انتقال عمودی
💊 درمان سالمونلوز در طیور
✔ استفاده از آنتیبیوتیکهای مؤثر مانند انروفلوکساسین و جنتامایسین تحت نظر دامپزشک
✔ استفاده از سمزداییهای طبیعی مانند اسیدهای آلی و عصارههای گیاهی
✔ بهبود سیستم ایمنی با پروبیوتیکها و پریبیوتیکها
🔍 نتیجهگیری
سالمونلوز یک بیماری مهم در فصول گرم سال است که میتواند باعث تلفات بالا و کاهش عملکرد گله شود. کنترل بهداشت سالن، تأمین دان و آب سالم، استفاده از واکسنهای مناسب و جلوگیری از حضور ناقلین، مهمترین راهکارهای پیشگیری و کنترل این بیماری هستند.